آشنائی با استاندارد مدیریت زیست محیطی ایزو 14001

الگوی نوین بهداشت مسكن و اماكن عمومی در منطقه

 روش‌های كنترل و كاهش آلودگی صوتی در مجتمع‌های مسكونی و ساختمان‌ها

 روشهای اجرائی در بهینه‌سازی مصرف سوخت و حاملهای انرژی

 اطلاعات عمومی در انتخاب و طراحی

 ضوابط و مقررا ت شهرسازی و معماری جهت افراد معلول جسمی – حركتی

دستورالعمل و ضوابط كلی تاسیسات عایق بندی ساختمان

شرح مختصری در صرفه‌جوئی مصرف انرژی ساختمان

مدیریت زباله

مقدمه

اهميت و حساسيت بحث تهويه مطبوع در بيمارستان سبب شده است که طراحي تاسيسات مکانيکي آن را از پيچيدگي خاصي برخوردار باشد  . در نتيجه دقت در محاسبات و رعايت اصول استانداردهاي بين المللي که در مورد بيمارستانها وضع شده است بايستي دقيقا مد نظر تاسيسات باشد، از طرفي بحث درمان بيمار در کنار ايجاد شرايط آسايش انسانها نيز از نکات اساسي تهويه مطبوع در بيمارستان است .

1- تهويه مطبوع

تمامي فضاهاي يک بيمارستان اعم از اتاقهاي عمل ، جراحي ، ريکاوري ، بخش هاي بستري ، آزمايشگاهها و ... نياز به گرمايش در زمستان و سرمايش در تابستان را دارند . دما و درصد رطوبت و نياز هواي تازه در بعضي از فضاها داراي اهميت زيادي است و در بعضي ديگر از فضاها داراي اهميت خاصي نيست . براي آشنايي با نحوه طراحي و انتخاب سيستم هاي مناسب تهويه مطبوع در بيمارستان ابتدا بايستي با مباني طرح آشنا شويم .

1-1 شرايط طرح خارج

 براي شهري که قرار است بيمارستان در آن احداث گردد بايستي اطلاعات لازم در مورد دماي خشک و مرطوب هوا در فصلهاي تابستان و زمستان را از  آمار اداره هواشناسي کسب نموده و بر اساس معيارهاي آماري دمائي براي زمستان و همچنين براي تابستان براي آن شهر تعيين نمود.

شايان ذکر است که يکي از روشهاي آماري معيار 97 (1/2) درصد براي زمستان و 2(1/2) درصد براي تابستان است .

براي مثال در زمستان طرح خارج را براي مشهد 85 , 14F درصد رطوبت در نظر مي گيرنند . يعني 97(1/2) درصد زمانهاي فصل زمستان دما از اين عدد بالاتر است و همچنين در تابستان طرح خارج مشهد داراي دماي خشک 96F و دماي رطوبت 67 F يعني فقط 2(1/2) درصد کل زمانهاي فصل تابستان دما از اين عدد بالاتر است .

2-1 شرائط طرح داخل

تحقيقات پزشکي نشان داده شده است که کنترل دما و رطوبت و استفاده از تهويه مطبوع براي معالجه و درمان بيماران بسيار موثر و مفيد است . براي مثال تامين محيط گرم براي مدت نسبتا طولاني سبب بهبود بيماران مبتلا به روماتيسم مي گردد .

همچنين در بيماران قلبي که سيرکولاسيون خون جهت دفع حرارت از بدن به خوبي عمل نمي کند، توصيه مي شود ، در شرائط آب و هوايي مناسب که سبب دفع حرارت از بدن توسط تشعشع و تبخير مي گردد ، قرار گيرند .

تمامي موارد فوق بيانگر اين مطلب است که بحث تهويه مطبوع در بيمارستان علاوه بر ايجاد آسايش انسان هدف درمان را نيز دنبال مي کند . همچنين فرق عمده سيستمهاي تهويه بقيه ساختمانها با بيمارستان اين است که شرايط طرح داخل بايستي شرائط تميز و عاري از عفونت و آلودگي باشد . براي رسيدن به اين هدف بايستي مسير حرکت هوا در تمامي فضاها تحت کنترل باشد .

فيلتراسيون هوا و خارج نمودن هواي محيط هاي کثيف و بودار نيز از وظايف طراحان تاسيسات بيمارستان است .

معمولا حساسيت موارد فوق در بيمارستان هايي که داراي بخش سوختگي هستند بيشتر است ، سوختگي سبب ايجاد ضعف شديدي در بدن مي شود . بدين جهت در موارد زياد عفونت باعث مرگ و مير اين بيماران مي گردد و بايستي با رعايت اصول کنترل مسير هوا از توزيع آلودگي و عفونت جلوگيري نمود.

براي نصب لوله‌‌ها ابتدا رينگهاي آببندي، شيارهاي داخل مانشون و قسمت تراش خورده سر لوله بايد كاملاً تميز شود. سپس قسمت‌هاي تميز شده با صابون مايع بوسيله برس يا يك قطعه پارچه آغشته گردد. با دقت رينگ‌هاي لاستيكي را در محل شيارها قرار مي‌دهيم. واشرهاي گرد كه كارآببندي را انجام مي‌دهند در شيارهاي طرفين و واشر تحت در شيار مياني قرار مي‌گيرد. سپس مانشون را در امتداد لوله قرار داده و بوسيله اهرم و يك قطعه چوب چهارتراش با فشار روي قسمت تراش خورده لوله مي‌رانيم بطوريكه لبه لوله با رينگ لاستيكي وسط مماس گردد.

منبع: http://masoodvahidi.blogfa.com

همانگونه که دسترسي به نفت سفيد براي مصرف‌کنندگان مشکلات عديده‌اي در بردارد، تهيه نفت کوره جهت مصارف آبگرم براي روستاييان کشور نيز با دشواري‌هاي بسياري همراه است. علاوه بر آن، نفت کوره به عنوان فرآورده نفتي سنگين آلاينده‌هاي بسياري را منتشر مي‌سازد. به کارگيري آبگرمکن خورشيدي عمومي علاوه بر مرتفع کردن مشکلات مذکور، صرفه جويي ارزي قابل توجهي ناشي از عدم مصرف اين فرآورده را به دنبال خواهد داشت.
تفاوت آبگرمکن خورشيدي عمومي (حمام روستايي) با آ‌بگرمکن‌هاي خورشيدي خانگي در تعداد کلکتورها، حجم مخزن ذخيره و نوع حرکت سيال است. در حمام‌هاي خورشيدي متناسب با تعداد نفرات که در روز استحمام مي کنند، حجم مخزن ذخيره و تعداد کلکتور تغيير مي‌کند و همچنين در اين سيستم سيال داخل کلکتورها توسط يک يا چند پمپ جابجا مي‌گردد.
در شكل‌‌هاي 1 و 2 دو نمونه از سايت‌هاي راه اندازي شده در روستاهاي استان خراسان نشان داده شده است.

شكل 1- حمام‌ خورشيدي نصب شده در  غني‌آباد-خراسان

شكل 2- حمام روستايي خورشيدي نصب شده در روستاي فهندر-خراسان

منبع: http://www.ifco.ir/building/renew/bath_sun.asp

آبگرمكن خورشيدي

بخش اصلي يک آبگرمکن خورشيدي کلکتور آن است که خود شامل يک ورق است که به‌وسيله تابش کلي خورشيد حرارت يافته و حرارت خود را به يک سيال جذب کننده (مانند آب ) که داخل لوله در حال جريان است، منتقل مي‌کند. رنگ اين ورق هميشه تيره انتخاب مي‌شود و داراي پوشش خاصي است که بتواند ضريب جذب انرژي را به حداکثر و ضريب پخش را به حداقل برساند. براي رسيدن به دماي بالا مجموعه ورق و لوله‌ها را در داخل يک جعبه عايق با روکش شيشه قرار مي‌دهند تا از اثر گلخانه‌اي بتوان استفاده کرد. آبي که بدين‌وسيله گرم مي‌شود بر اثر اختلاف دما و با گردش طبيعي وارد يک تانک دوجداره شده و آب مخزن را گرم مي‌کند. اين آب گرم شده به مصرف گرمايش خانوار مي‌رسد. شکل زير طرح ساده اي از نحوه استفاده از اين وسيله را در خانه نشان مي‌دهد :

انواع كلكتورها
كلكتور صفحه اي صاف : ‌Flat Plat Collector
اين کلکتور ساده‌ترين و پر استفاده‌ترين نوع کلکتور به‌شمار مي‌رود. ساختار آن به شکل يک جعبه مستطيل شکل بوده که در داخل آن يک صفحه جاذب فلزي از جنس مس يا آلومينيوم با پوششي به رنگ‌هاي خاص است. اين صفحه، جاذب انرژي حرارتي خورشيد است. زير صفحه لوله‌هاي کوچکي قرار گرفته که آب يا سيال انتقال حرارت در آنها جريان دار.د اطراف کلکتور به منظور کاهش اتلاف حرارتي عايق بندي شده است. روي سطح جعبه از پلاستيک شفاف يا شيشه پوشيده شده است.  
كلكتور لوله اي تحت خلاء : ‌Evacuated Tube  Collector
اين کلکتور از تعدادي لوله دو جداره شفاف موازي تشکيل شده است که در داخل آن يک تيوب با پوششي از ماده جاذب قرار دارد. هوا از فضاي بين دو جداره خارج گرديده وخلا ايجاد شده از اتلاف حرارت جلوگيري مي‌کند.
كلكتور سهموي : ‌Concentrating Collector
اين کلکتور‌ها سطح آينه اي داشته و براي تجمع انرژي خورشيدي بر روي تيوب جاذب که شامل سيال انتقال حرارت است، بکار مي‌رود.

كاربرد انرژي خورشيدي در جهان
بر طبق گزارش‌هاي آژانس بين الملي انرژي تا پايان سال 2003، جمعاً 5/132 ميليون متر مربع كلكتورگرمايش خورشيدي در کشورهاي عضو آژانس نصب شده است كه البته اين رقم نسبت به سال 2001 در حدود 130% افزايش داشته است.

برنامه‌هاي شركت بهينه سازي در زمينه به‌كار گيري آبگرمكن‌هاي خورشيدي
سازمان بهينه سازي سوخت کشور در شهرها و روستاهايي که داراي شرايط اقليمي مناسب براي نصب هستند پروژه هايي را انجام داده و طرح استفاده از آبگرمکن خورشيدي خانگي و آبگرمکن خورشيدي عمومي (حمام خورشيدي) را در دست اقدام دارد : در اين راستا پروژه‌هاي تعريف شده در بخش ساختمان و مسكن سازمان بهينه سازي مصرف سوخت كشور در زمينه آبگرمكن هاي خورشيدي خانگي و عمومي به صورت زير است:

فاز اول:

نصب و راه اندازي 350 آبگرمكن‌هاي خانگي و 3 حمام عمومي

فاز دوم:

ساخت و توزيع 10000 آبگرمكن خانگي و 10 حمام عمومي
 3 ميليون دلار به عنوان يارانه دولتي پرداخت شد.

فاز سوم (درحال اجراء):

(دوره پنج ساله) ساخت توزيع 215000 آبگرمكن خانگي و 1000 حمام عمومي كه در آن 8/48 ميليون دلار بودجه به عنوان يارانه دولتي به مصرف كننده پرداخت مي‌شود.

میزان صرفه جویی ناشی از اجرای طرح:

با اجراي فاز سوم پروژه مذكور در پايان سال پنجم ساليانه 2/ 163 ميليون ليتر نفت سفيد و 100 ميليون ليتر نفت كوره مجموعا به ارزش 38.5 ميليون دلار صرفه جويي خواهد شد.

منبع: http://www.ifco.ir/building/renew/sunwaterheater.asp

تاسیسات و تجهیزات خانگی :

فن آوريهاي نوين

پخت و پز

سرمايش

گرمايش ساختمان

فن آوريهاي نوين

شركت بهينه سازي مصرف سوخت مصرف سوخت كشور با مشاركت سازمانها، دانشگاه ها ، مراكز تحقيقاتي ، آزمايشگاه هاي ملي ، صنايع و توليدكنندگان نسل جديدي از تجهيزات و ساختمانهاي با بازدهي بالا و پايدار را در دست اجرا دارد. اين ساختمانها نه تنها انرژي و هزينه كمتري صرف مي كنند بلكه آلاينده هاي كمتري هم به محيط زيست وارد مي كنند. آنها به انرژي الكتريكي كمتري نياز داشته و متعاقباٌ كربن كمتري هم توليد مي كنند. اين ساختمانها علاوه بر صيانت از منابع ملي انرژي ، خانه ها ، مدارس و محلهاي كاري را به مكانهاي آرامش بخشي براي زندگي ، تحصيل و كار تبديل مي­كند. براي دسترسي سريع به اين فن آوريها بايد موانع موجود در سر راه توليد و عرضه برداشته شوند. از اين رو برنامه استراتژيك شامل تركيبي از راهكارها ، ابتكارات و شيوه هاي نوين توليد مي باشد.

سرمايش از سقف
پمپهاي حرارتي
سيستمهاي بازيافت حرارت
مبدلهاي حرارتي
توليد همزمان برق و گرما(CHP)   منبع: http://www.ifco.ir/building/hvac/novin.asp

پخت و پز

وسايل پخت پز به دليل حداكثر گرمايي كه توليد مي كنند در رده بزرگترين مصرف كنندگان انرژي در خانه قرار دارند. اگر شما در منطقه اي گرم زندگي مي كنيد، پخت و پز مي تواند هزينه هاي انرژي را بالا ببرد، زيرا افزايش گرما سبب مي شود كه دستگاه تهويه مطبوع در شرايط سخت تري به كار خود ادامه دهد.

وسايلي با بازدهي بيشتر مي توانند به كم كردن هزينة انرژي كمك كنند، همچنين، به جز مايكرويو، فناوريهاي جديد پخت و پز نتيجه اي در راه صرفه جويي در مصرف انرژي نداشته اند. بر خلاف بيشتر وسايل ديگر، اجاقها، فِرها، و دستگاههاي خوراك پزي پاسخگوي حداقل استانداردهاي راندمان دولتي نيستند، و سازندگان بيشتر تمايل دارند روي زيبايي و راحتيِ تميز كردن دستگاهها تمركز كنند تا راندمان انرژي!

پخت و پز با گاز
اجاقهاي خوراك پزي
اجاقها
مايكروويوها
ديگر وسايل پخت و پز

منبع: http://www.ifco.ir/building/hvac/pokhtopaz.asp

سرمايش

• سرمايش با گاز طبيعي 
• سرمايش با انرژي الكتريسيته 
• سرمايش بهينه

سرمايش با گاز طبيعي

يكي از روش‌هاي اصلي سرمايش ساختمان‌هاي مسكوني و عمومي، سرمايش به وسيله گاز طبيعي و يا گاز مايع است. تجهيزاتي كه از طريق گاز طبيعي و يا گاز مايع كار مي‌كنند چيلر ناميده مي‌شوند. چيلر‌ها ادواتي هستند كه در موتور‌خانه و يا در مدل‌هايي خاص ( تناژ‌هاي پائين ) در پشت‌بام و يا محيط باز نصب مي‌شوند و با اتصال به يك سيستم تهويه مطبوع نظير هوا‌ساز و يا فن‌كوئل كه هواي تازه ساختمان را تامين مي‌كنند با چند انشعاب فضاي داخل ساختمان را خنك مي‌كنند. چيلر‌هاي جذبي با توجه به كاربرد در مدل‌هاي مختلفي ارائه مي‌شوند و سيستم‌هاي عملكرد مختلفي دارند.

چيلر‌هاي جذبي خانگي ( تناژ پائين و يا كوچك، زير 10 تن تبريد )

سرمايش بهينه

يكي از بهينه‌ترين سيستم‌هايي كه شركت بهينه‌سازي مصرف سوخت در خصوص استفاده از آن توصيه مي‌كند استفاده از چيلر‌هاي جذبي 5 تن گاز‌سوز است. هريك از اين سيستم‌ها جهت سرمايش فضاي 200 متر مناسب هستند و قابليت استفاده در ساختمان‌هاي بزرگ را نيز با سري نمودن اين دستگاه‌ها داراست. تكنولوژي ساخت اين دستگاه مربوط به كشور ايتاليا است كه هم اكنون در داخل كشور و با حمايت شركت بهينه‌سازي مصرف سوخت در حال توليد است.
مشخصات فني اين دستگاه عبارت است از:

گرمايش ساختمان

حدود 71 درصد مصرف انرژي در منازل صرف گرمايش مي‌شود. اگرسيستم گرمايشي متناسب با نيازتان را در منزل داشته باشد. منزلتان اين قابليت را دارد كه گرما را تا مدت زماني كه شما مايل هستيد برايتان نگه دارد. از وسايل گرمايشي به بهترين نحوه استفاده نمائيد. اصلاً مهم نيست كه منزلتان چقدر مساحت دارد و در چه نوع منزلي زندگي مي‌كنيد. نكته اصلي اين است كه بتوانيد بدون اينكه آسايش و شرايط محيطي زندگي خود را تغيير دهيد در هزينه‌ها و ميزان مصرف انرژي كاهش حاصل نمائيد. 

• شيرهاي ترموستاتيك رادياتور
• سيستم كنترل هوشمند موتورخانه
• بويلر
• مشعل
• ديگ
• دودكش
• مبدلهاي حرارتي
• رادياتور
• بخاريهاي گازسوز دودكش دار
• بخاريهاي گازسوز بدون دودكش
• بخاريهاي نفتي
• پمپهاي حرارتي

گرمايش آب

تقريبا يك پنجم انرژي مصرفي خانوار صرف توليد آب گرم بهداشتي ميشود. هرينه اين انرژي نه تنها به نوع آبگرمكن و سوخت آن بلكه به محل نصب و نحوه استفاده از نيز بستگي دارد .اگر ميخواهيد يك سيستم جديد آبگرمكن بخريد بايد توجه كنيد كه اين سيستم دقيقا متناسب با نيازهاي شما باشد. در اين انتخاب نبايد فقط به قيمت دستگاه نگاه كنيد بلكه بايد هزينه هاي دوران استفاده را نيز در نظر بگيريد. علاوه بر اينها خصوصياتي مانند نصب آسان، كاربرد ساده ، داشتن ضمانت نامه و ... نيز بر انتخاب شما تاثير خواهد گذاشت.

• آبگرمكن گازي مخزن دار
• آبگرمكن گازي فوري
• آبگرمكن نفتي

 منبع: http://www.ifco.ir/building/hvac/garmayesh.asp